Dziś postanowiłem napisać kilka słów o tzw. cyfrowej „fotografii IR”, czyli wykonywaniu zdjęć w podczerwieni, a dla ścisłości w bliskiej podczerwieni. Aby dobrze zrozumieć na czym polega fotografowanie aparatami cyfrowymi w bliskiej podczerwieni należy najpierw poznać odrobinę teorii z zakresu promieniowania elektromagnetycznego (EM).
Nie jest tajemnicą, iż wykonując standardowe fotografie za pomocą cyfrowych aparatów fotograficznych fotografujemy w świetle widzialnym, a więc niejako ‘wykorzystujemy’ bardzo wąski zakres widma promieniowania elektromagnetycznego, który mieści się w przedziale promieniowania o długości fali od 400 do ok. 700nm (nanometrów). Właśnie na ten zakres promieniowania EM czułe są matryce aparatów cyfrowych. Ale matryce te są również w stanie rejestrować promieniowanie EM o długości fali od 700 do ok. 1000nm, czyli właśnie promieniowanie z zakresu bliskiej podczerwieni.
Współczesne aparaty cyfrowe projektowane są jednak w taki sposób, że przed matrycami światłoczułymi umieszcza się filtry dolnoprzepustowe, których zadaniem jest likwidowanie niekorzystnego dla obrazu fotograficznego zjawiska aliasingu, lecz niejako ‘przy okazji’ filtry dolnoprzepustowe blokują także promieniowanie podczerwone. Podsumowując, do matrycy aparatu dochodzi światło widzialne, ale nie dochodzi podczerwień.
I tu dochodzimy do sedna sprawy – fotografia w bliskiej podczerwieni polega na ‘odwróceniu’ tego stanu rzeczy, tzn. chodzi o to, aby zablokować światło widzialne, a dopuścić do matrycy promieniowanie podczerwone.
Aby zablokować dostęp światła widzialnego potrzebny nam będzie filtr podczerwieni, nazywany także filtrem IR. Filtr taki – nakręcany na obiektyw aparatu fotograficznego – blokuje światło widzialne, przepuszczając promieniowanie podczerwone. I dla przykładu filtr IR 720 blokuje promieniowanie EM o długości fali krótszej niż 720nm (czyli blokuje światło widzialne), a przepuszcza promieniowanie EM o długości fali większej niż 720nm (czyli przepuszcza podczerwień). Oczywiście w sprzedaży dostępne są inne rodzaje filtrów, np. 760nm czy 850nm.
Ale pozostaje jeszcze druga kwestia, czyli dopuszczenie do matrycy promieniowania IR. Tutaj najlepszym wyjściem byłoby usunięcie sprzed matrycy aparatu filtra dolnoprzepustowego, o którym pisałem wcześniej, jednak taka ingerencja we wnętrze aparatu spowoduj to, iż nie będzie możliwe wykonywanie tym aparatem standardowych fotografii w świetle widzialnym. Drugim rozwiązaniem jest zakup stosunkowo wiekowego aparatu cyfrowego, który posiada słaby filtr dolnoprzepustowy, i który przepuszcza stosunkowo dużą ilość promieniowania IR. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie będziemy musieli przeprowadzać w aparacie żadnych zmian, będzie można wykonywać nim standardowe zdjęcia, a po zamontowaniu na obiektyw filtra IR, zdjęcia w podczerwieni.
Do najpopularniejszych aparatów fotograficznych, którymi można (bez wykonywania w nich żadnych modyfikacji) wykonywać zdjęcia w bliskiej podczerwieni należą:
- Nikon D70
- Nikon D70s
- Nikon D50
- Nikon Coolpix 950
Oprócz aparatu i filtra IR do wykonywania zdjęć w podczerwieni potrzebny nam będzie także statyw fotograficzny. Po założeniu na obiektyw filtra IR do aparatu nie dostaje się światło widzialne, tak więc parametry ekspozycji przy fotografowaniu w podczerwieni są zupełnie inne, niż podczas fotografowania w świetle widzialnym – mówiąc w skrócie należy znacznie wydłużyć czas ekspozycji, zmniejszyć liczbę przysłony lub zwiększyć czułość ISO. I choć aparaty takie jak Nikon D70 przy słonecznej pogodzie dają możliwość wykonywania zdjęć z ręki (wystarczająco krótki czas ekspozycji), to należy także mieć na uwadze taki fakt, iż przy spoglądaniu przez wizjer aparatu przy założonym filtrze IR w zasadzie nic nie widać, a to skutecznie uniemożliwia kadrowanie i ustalenie kompozycji zdjęcia.
Dlatego najwygodniej jest zamontować aparat na statywie, skomponować kadr bez filtra IR, a sam filtr zamontować już po ustaleniu kompozycji naszego zdjęcia.
Na mojej stronie prezentuję kilka zdjęć, wykonanych wspomnianymi aparatami D70 i Coolpix 950. Zdjęcia można oglądać w mojej galerii zdjęć IR.
Tagi: bliska podczerwień, fotografia IR, fotografia w podczerwieni, infrared
